Δευτέρα, 7 Νοεμβρίου 2011

Τα φύλα στη λογοτεχνία: Νεοελληνική Λογοτεχνία Α΄ Λυκείου: Οδηγίες του Υπουργείου



Δες την πηγή εδώ

Νεοελληνική Λογοτεχνία
Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α΄ Λυκείου
Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία
Προτεινόμενη διάρκεια: 20  ώρες
Εισαγωγικές παρατηρήσεις

• Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία» επιλέχθηκε για την Α΄ Λυκείου λαμβάνοντας ως κριτήριο την ηλικία των αναγνωστών. Οι μαθητές της Α΄Λυκείου βιώνουν την ηλικία της εφηβείας με τις ιδιαιτερότητες, τις δυσκολίες αλλά και τη γοητεία της , συγκροτούν την υποκειμενικότητά τους, ανιχνεύουν
τους ρόλους τους και τους ρόλους των άλλων, βρίσκονται διαρκώς στη διαδικασία απόκτησης ταυτότητας, δηλαδή αναζητούν τον πιο σημαντικό αναπτυξιακό στόχο της εφηβικής ηλικίας. Στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας, το ενδιαφέρον για το άλλο φύλο ενισχύεται.
• Η ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία» επιθυμεί να αξιοποιήσει το ενδιαφέρον αυτό, λαμβάνοντας υπόψη και συγκεκριμένες διαπιστώσεις για την αναγνωστική συμπεριφορά των μαθητών.

Σκοποθεσία

• 1) Να συνειδητοποιήσουν οι μαθητές την ιστορικότητα των κειμένων, δηλαδή την πολυσύνθετη αλληλεπίδραση των κειμένων με το ιστορικό πλαίσιο στο οποίο αυτά γεννήθηκαν και διαβάστηκαν.
• 2)  Να συνειδητοποιήσουν ότι οι ρόλοι και η εικόνα των φύλων καθορίζονται από το ιστορικό, κοινωνικό, πολιτισμικό πλαίσιο .
• 3) Να διερευνήσουν τα κοινωνικά στερεότυπα περί φύλου και τις λογοτεχνικές εικόνες των ταυτοτήτων του φύλου.
• 4) Να κατανοήσουν ότι η λογοτεχνία μπορεί να αναπαράγει αλλά και να τροποποιεί ή να ανατρέπει κοινωνικά πρότυπα.
• 5) Να αναστοχαστούν τη δική τους διαδρομή για τη συγκρότηση της ταυτότητάς τους

Δεξιότητες

• Με την ολοκλήρωση της διδασκαλίας του σεναρίου επιδιώκουμε οι μαθητές και οι μαθήτριες να είναι σε θέση:
1.     Να συγκρίνουν περισσότερα ανδρικά και γυναικεία πορτρέτα , ρόλους και σχέσεις σε κείμενα ίδιας ή διαφορετικής εποχής και να αιτιολογούν τις διαφορές με βάση το κοινωνικό και ιστορικό πλαίσιο.
2.     Να συνεξετάζουν δύο ή περισσότερα κείμενα με άξονα παρατήρησης ένα ή περισσότερα από τα προτεινόμενα υποθέματα (π.χ. σχέση πατέρα- κόρης, μητέρας - γιου).
3.     Να αναζητούν διάφορα είδη κειμένων τα οποία να αναφέρονται στο γενικό θέμα
ή σε υποθέματα.
4.     Να υποστηρίζουν γραπτά και προφορικά τις εργασίες τους στην ομάδα- τάξη.
5.     Να συγγράφουν κείμενο για το οπισθόφυλλο ενός βιβλίου ή βιβλιοκριτική με
σκοπό να ελκύσουν νεαρούς αναγνώστες.


Προτεινόμενα κείμενα (ενδεικτικά):

Από τα ΚΝΛ Α΄ Λυκείου:
• Παραλογές: Του νεκρού αδελφού
• Κρητική Λογοτεχνία: Βιτσέντζος Κορνάρος, Ερωτόκριτος
• Γεώργιος Χορτάτσης, Ερωφίλη
• Νεοελληνικός Διαφωτισμός: Έρωτος αποτελέσματα

Από τα ΚΝΛ Β΄ Λυκείου :
• Γρηγόριος Ξενόπουλος, Στέλλα Βιολάντη
• Κωνσταντίνος Θεοτόκης, Η τιμή και το χρήμα

Παράλληλα κείμενα :
• Πηνελόπη Δέλτα, Πρώτες ενθυμήσεις
• Ελισάβετ Μουτζάν Μαρτινέγκου, Απομνημονεύματα
• Ρέα Γαλανάκη, Ελένη ή ο κανένας

Αναλυτική περιγραφή των φάσεων υλοποίησης της εργασίας

Α΄φάση: Πριν από την ανάγνωση (ενδεικτικός χρόνος: δύο διδακτικές ώρες)
Η εισαγωγή στο θέμα
• Ενδεικτικές προτάσεις:
• Ανάγνωση αποσπάσματος της Ερωφίλης (ο θρήνος της Ερωφίλης) ή
• Ακρόαση του όρκου της Αρετούσας, κλπ.
• Έναυσμα για συζήτηση: Αναφορά έργων στα οποία οι ρόλοι των φύλων είναι πολύ έντονοι και καθορίζουν την πλοκή και εξέλιξη του έργου.

Β΄φάση: Προσεκτική ανάγνωση του πρώτου κειμένου (ενδεικτικός χρόνος: τρεις διδακτικές ώρες)
Αναλυτικά:
μία ώρα: ανάγνωση
μία ώρα: συζήτηση στις ομάδες
μία ώρα: παρουσίαση της εργασίας των ομάδων στην τάξη

Ενδεικτικοί άξονες παρατήρησης:
• 1) Ποια η σχέση του κεντρικού ήρωα ή των κεντρικών ηρώων με τα άλλα πρόσωπα του κειμένου; (εξετάζεται ο ρόλος ανδρών και γυναικών, νεότερων και μεγαλύτερων ).
• 2) Τι περιμένουν οι άλλοι από τον ήρωα; Ποιες είναι οι προσδοκίες τους; (Τι προσδοκούν οι μεγαλύτεροι, τα αδέλφια, ο κοινωνικός περίγυρος;)
• 3) Ο ίδιος ο ήρωας ή/και η ηρωίδα δέχεται να αναλάβει το ρόλο που του αναθέτουν οι άλλοι ή έχει αντίρρηση; Τον αναλαμβάνει με ή παρά τη θέλησή του; Θεωρεί αυτονόητο αυτό το ρόλο ή θα ήθελε να τον αλλάξει;
• 4) Τι του αναγνωρίζεται ως υποχρέωση ή ως δικαίωμα;
• 5) Εν τέλει, πώς οριοθετείται ο ρόλος του στην αρχή της ιστορίας;
• Στην πορεία αλλάζει ή παραμένει ίδιος ο ρόλος αυτός;
• 6) Ποιοι παράγοντες βελτιώνουν ή χειροτερεύουν την αρχική θέση των ηρώων;
• 7) Αμφισβητείται ή όχι η τυχόν νέα θέση;



Η ανάγνωση και άλλων κειμένων και η ανάδειξη της ιστορικότητας

Προτεινόμενος διδακτικός χρόνος 10-12 ώρες.
Αναλυτικά:
2Χ2=4 ώρες για την ανάγνωση των δύο κειμένων, τη συζήτηση στην ομάδα, την καταγραφή των
παρατηρήσεων,
2-4 ώρες για παραγωγή γραπτού λόγου των μαθητών στην τάξη,
2-4 ώρες για παρουσίαση των παρατηρήσεων στην ολομέλεια της τάξης

Προτεινόμενες δραστηριότητες
• 1)       Παρουσίαση ενός από τα κείμενα σε λογοτεχνικό περιοδικό
• 2)       Συγγραφή κειμένου για το οπισθόφυλλο του βιβλίου
• 3)       Αναδιήγηση τμήματος της ιστορίας από την οπτική γωνία ενός άλλου ήρωα.
• 4)       Δημιουργία μίας σκηνής στην οποία ο αναγνώστης συναντιέται με τον ήρωα
(π.χ. με μορφή συνέντευξης ή αφήγησης)
• 5)       Γραφή ανάλογου κειμένου με προσωπικές παρατηρήσεις από την καθημερινή ζωή για το προσωπικό ημερολόγιο
• 6)       Δραματοποίηση κομβικών σκηνών που παρουσιάζουν εσωτερικές ή εξωτερικές συγκρούσεις χαρακτήρων, διλήμματα των ηρώων, κλπ.
• 7)       Αλλαγή του αφηγητή της ιστορίας προκειμένου να δοθεί έμφαση στη σημασία της «φωνής» (φωνή ενηλίκου, άνδρα, γυναίκας, νέου, νέας).
• 8)       Γραφή ομόθεμου δοκιμιακού κειμένου για τη σχολική εφημερίδα ή ιστοσελίδα.

Γ΄ στάδιο: Μετά την ανάγνωση (Ενδεικτικός χρόνος: τρεις διδακτικές ώρες)
• Κατά τη φάση αυτή οι μαθητές ασχολούνται με γλωσσικές αλλά και μη γλωσσικές
δραστηριότητες. Ενδεικτικά:
• 1)Δημιουργούν «ανθολόγιο» κειμένων με ανάλογη θεματική. Οι μαθητές αξιοποιούν το
αναγνωστικό παρελθόν τους και παρουσιάζουν κείμενα που διάβασαν μόνοι ή σε άλλες
σχολικές τάξεις, αιτιολογώντας τις επιλογές τους.
• 2) Εικονογραφούν το ανθολόγιό τους με πίνακες ζωγραφικής, φωτογραφίες και δικά τους
έργα, με ανάλογη θεματική.
• 3) Δημιουργούν λογοτεχνικό έντυπο με αφιέρωμα στο θέμα «Τα φύλα στη λογοτεχνία» με
«βιβλιοπαρουσιάσεις», και «βιβλιοκριτικές».
• 4)Αναζητούν διάφορα είδη κειμένων που αναφέρονται στο θέμα αναζητώντας πηγές σε
βιβλιοθήκες και διαδίκτυο.
• 5) Επικοινωνούν με άλλα σχολεία για την αναζήτηση ανάλογων κειμένων.
• 6)Γράφουν κείμενο με θέμα: «Ποιο κείμενο θα ήθελα να διαβάσω» (Επιλέγουν ένα από τα
κείμενα που παρουσίασαν οι άλλες ομάδες

Αξιολόγηση της επίδοσης των μαθητών
• Κατά τη διάρκεια των μαθημάτων αξιολογούμε τη συμμετοχή των μαθητών στις εργασίες της ομάδας τις οποίες παρακολουθούμε, την υποστήριξη της κοινής εργασίας στην αρχική και τελική φάση, την παραγωγή γραπτού λόγου.

Κατά τις γραπτές εξετάσεις αξιολογούμε την ικανότητα των μαθητών:
Να διακρίνουν και να περιγράφουν έναν ήρωα ή μία ηρωίδα και να αιτιολογούν τα χαρακτηριστικά που συγκροτούν την ταυτότητά του ανάλογα με το ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο στο οποίο εγγράφεται το κείμενο.
• Να συγκρίνουν δύο ή περισσότερα κείμενα , έχοντας ως άξονα παρατήρησης τις παραπάνω παραμέτρους.
• Να εκφέρουν άποψη για τα θέματα των κειμένων, συνδέοντάς τα με την καθημερινή εμπειρία.
• Να παρουσιάζουν την προσωπική τους ανταπόκριση προς το κείμενο, αιτιολογώντας τις επιλογές τους.)

1 σχόλιο:

  1. Τα παραπάνω τα εντόπισα σήμερα (6-11-2011). Σε

    γενικές γραμμές κινούμαστε δημιουργικά και δυναμικά,

    παρακολουθώντας με πειστικό και όχι αντιγραφικό

    τρόπο το νέο Πρόγραμμα Σπουδών.

    Θ. Μ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή