Νεότερη ποίηση: Υπερρεαλισμός, Σεφέρης - Ελύτης

Υπερκινητικός Δάσκαλος~Τι είναι το καλλιτεχνικό... από giannisver

Ο ελληνικός υπερρεαλισμός


Γιώργος Σεφέρης - Οδυσσέας Ελύτης

Πέτρος Μάρκαρης: Ο αστυνόμος Χαρίτος και η οικογένειά του

Νεοελληνική Λογοτεχνία Α΄Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία: Παράδοση και εκσυγχρονισμός στη σύγχρονη ελληνική οικογένεια

Γράφει η Μαρία Μουρτζάκη

(Πέτρος Μάρκαρης Νυχτερινό Δελτίο*, αστυνομικό μυθιστόρημα)

Ο αστυνόμος Κώστας Χαρίτος είναι ο ήρωας σε όλα τα αστυνομικά μυθιστορήματα που έχει εκδώσει ο Πέτρος Μάρκαρης από το 1995 (Νυχτερινό Δελτίο) μέχρι το 2011 (Περαίωση) από τον εκδοτικό οίκο Γαβριηλίδης.

Ο Πέτρος Μάρκαρης μέσω του ήρωά του και της οικογένειάς του μας δίνει την ευκαιρία να δούμε μια σημερινή ελληνική οικογένεια, η οποία συνδυάζει στοιχεία της παράδοσης με στοιχεία πιο μοντέρνα.

• Η οικογενειακή ζωή του αστυνόμου

Ο Κώστας Χαρίτος είναι ένας αστυνόμος, μεσαίο στέλεχος της ΕΛ.ΑΣ.  Έξω από την υπηρεσία του είναι συνηθισμένος άνθρωπος, ένας μέσος Έλληνας, που χρησιμοποιεί αγοραίο λεξιλόγιο, ένας σπιτόγατος, μικροαστός οικογενειάρχης∙ παρόλ’ αυτά δεν βλέπει τηλεόραση και είναι μανιώδης λάτρης λεξικών. Είναι παντρεμένος γύρω στα είκοσι χρόνια με την Αδριανή.

 Η γυναίκα του Χαρίτου Αδριανή είναι νοικοκυρά, καλή μαγείρισσα και δε χάνει με τίποτα τα αγαπημένα της τηλεοπτικά σήριαλ. Η σχέση του Χαρίτου και της Αδριανής δεν είναι ιδανική και πολλές φορές φαίνεται να οδηγείται σε αδιέξοδο. Όμως ο Χαρίτος το έχει φιλοσοφήσει το θέμα: « Η πρώτη φάση της οικογενειακής ζωής είναι η χαρά της συμβίωσης. Η δεύτερη είναι το παιδί. Η Τρίτη και μεγαλύτερη είναι οι εκδικήσεις! Όταν φτάσεις εκεί, ξέρεις ότι άραξες και ότι τίποτα δε πρόκειται να αλλάξει.» Ο Χαρίτος έχει και μια κόρη την Κατερίνα, που την λατρεύει.

«Αύριο μόλις ξημερώνει ένα άλλο εχθές»: η Ελένη Μπούκουρα - Αλταμούρα από τη Ρέα Γαλανάκη

Εργασία στα πλαίσια του μαθήματος Νεοελληνική Λογοτεχνία Α' Λυκείου: Τα φύλα στη λογοτεχνία


Γράφει η Ιωάννα Μιχαήλ

ΕΛΕΝΗ, Η Ο ΚΑΝΕΝΑΣ

ΡΕΑ ΓΑΛΑΝΑΚΗ (γνωριμία με τη συγγραφέα)

·        Βιογραφικό σημείωμα

    Η Ρέα Γαλανάκη γεννήθηκε στο Ηράκλειο Κρήτης το 1947, σπούδασε ιστορία & αρχαιολογία στην Αθήνα κατά την περίοδο της δικτατορίας και οι πρώτες δημοσιεύσεις της έγιναν σε περιοδικά στρεφόμενα εναντίον του καθεστώτος . Ζει στο Καστρίτσι, στην περιφέρεια της Πάτρας. Είναι ιδρυτικό μέλος της εταιρείας συγγραφέων, που συγκροτήθηκε το 1982 στην Αθήνα. Διετέλεσε αντιπρόεδρος της στέγης καλών τεχνών και γραμμάτων του υπουργείου πολιτισμού ( 1944 – 1997).

Τι είναι η Ποίηση;

Παραδοσιακή και Μοντέρνα ποίηση: Απαγγελίες ποιημάτων

για το διήγημα (Νεοελληνική Λογοτεχνία Α' Λυκείου)

Πώς γεννιέται ένα βιβλίο

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Του Νικόλα Ζώη

πηγή: ΤΑ ΝΕΑ, Σάββατο 10 Δεκεμβρίου 2011

Το αγαπάμε, το βραβεύουμε, το κάνουμε ταινία, ακόμα και οδηγό ζωής. Τίποτα όμως δεν θα ήταν δυνατό χωρίς την απτή, την υλική του υπόσταση. Από το χειρόγραφο του συγγραφέα μέχρι τα χέρια του αναγνώστη, ο δρόμος για τη δημιουργία του είναι στρωμένος με αυτό το είδος σκληρής δουλειάς που σπάνια βλέπει το φως της δημοσιότητας

Ας πάρουμε για παράδειγμα την πρόσφατη νουβέλα του Σωτήρη Δημητρίου. Ο συγγραφέας δούλευε στο μυαλό του τη «Σιωπή του ξερόχορτου» τα τελευταία δύο χρόνια. Πέρασε ώρες πάνω από ένα γραφείο, σβήνοντας και γράφοντας λέξεις.

Το επόμενο στάδιο δεν τον βρίσκει χαλαρό να δίνει συνεντεύξεις ή μπροστά σε ένα ζεστό τζάκι, αλλά

Τα φύλα στη λογοτεχνία: Πρόχειρο Διαγώνισμα στη Νεοελληνική Λογοτεχνία Α' Λυκείου

4^Ο Γενικό Λύκειο Χαλκίδας                   Σχολ. έτος 2011-2012

Νεοελληνική Λογοτεχνία Α’ Λυκείου

Γραπτή δοκιμασία  Α’ Τετραμήνου

(Με βάση την εγκύκλιο 124679/Γ2//01-11-2011 του Υπουργείου Παιδείας Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων)

Ι. Κείμενο

Το παρακάτω κείμενο είναι

 απόσπασμα από το μυθιστόρημα του Γιάννη Πάνου 

… από το στόμα της παλιάς Remigton[1] εκδόσεις ύψιλον/βιβλία Αθήνα ²1983

Μιλάει ο Δημήτριος,  βασικός ήρωας της ιστορίας

Γνωριστήκαμε το 1930 κι από τότε πέρασαν έντεκα χρόνια. Τα τέσσερα πρώτα χρόνια και περισσότερο τα δύο τελευταία απ’ αυτά, νιώθαμε πολύ ο ένας τον άλλο. Συναντιόμαστε συνέχεια, πότε κρυφά πότε φανερά. Ήταν η πρώτη μου πραγματική αγάπη. Αυτό που συνέβαινε ήταν και για τους δυο μας κάτι πολύ δυνατό. Παρόλο που ήμουν πολλές φορές απλοϊκός και αδέξιος σα χωριατόπουλο, η φιλία που της έδειχνα, η αγάπη μου, μα και η κουβέντα μου και γενικά ο τρόπος ζωής μου την τραβούσε κοντά μου. Με καμάρωνε όπως έλεγε, έτσι που με έβλεπε δυνατό, και φοβόταν μήπως στο πλάι μου δεν φανεί ταιριαστή και αντάξια. Της έδινα τότε θάρρος και πλάθαμε όνειρα.

Ένα χρόνο πριν αρραβωνιαστούμε με παρουσίασε στην άρρωστη μητέρα της, που της έκανα πολύ καλή εντύπωση, και στους συγγενείς της. Ένας θείος της όμως, με κανένα τρόπο δεν θέλει ν’ αρραβωνιαστεί η Ελένη μαζί μου, μην τυχόν και σταματήσει να στέλνει από το Κάιρο[2] λεφτά στη μητέρα της, ενώ ένας άλλος της προξενεύει κάποιο νεοφερμένο Αμερικάνο με λεφτά. Οι δύο αυτοί συγγενείς της επηρεάζουν ή μάλλον καθορίζουν εντελώς τη ζωή της Ελένης μα και ολόκληρης της οικογένειας εμφανιζόμενοι σαν προστάτες και σύμβουλοι της άρρωστης μητέρας. Η επαφή αυτή με τους συγγενείς της, μα και κάτι υπονοούμενα στα γράμματά της όσο ακόμη βρισκόμουν στο χωριό, δημιούργησαν μια άσχημη κατάσταση και ένα κλίμα ψυχρότητας μεταξύ μας. Ανέβηκα στη Λυκόβρυση[3] να τη βρω, με την ελπίδα ότι θα διορθώσω τα πράγματα. Τότε ήταν που η Ελένη κάτω από την πίεση των δικών της, κλαίγοντας και ζαλισμένη, μου ανακοινώνει πως το αίσθημά μας ήταν μια αποτυχία. Οι προσπάθειες να την κάνω ν΄ αλλάξει γνώμη δεν έφεραν αποτελέσματα κι αναγκάστηκα να φύγω πικραμένος μα παλικαρίσια.

ΙΙ. Θέματα - Ερωτήσεις

Απαντάτε σε δύο (2) από τις τρεις (3) ερωτήσεις

·         Ερώτηση κατηγορίας (1α)

«Γνωριστήκαμε το 1930 κι από τότε πέρασαν έντεκα χρόνια. Τα τέσσερα πρώτα χρόνια και περισσότερο τα δύο τελευταία απ’ αυτά, νιώθαμε πολύ ο ένας τον άλλο. Συναντιόμαστε συνέχεια, πότε κρυφά πότε φανερά. Ήταν η πρώτη μου πραγματική αγάπη. Αυτό που συνέβαινε ήταν και για τους δυο μας κάτι πολύ δυνατό. Παρόλο που ήμουν πολλές φορές απλοϊκός και αδέξιος σα χωριατόπουλο, η φιλία που της έδειχνα, η αγάπη μου, μα και η κουβέντα μου και γενικά ο τρόπος ζωής μου την τραβούσε κοντά μου. Με καμάρωνε όπως έλεγε, έτσι που με έβλεπε δυνατό, και φοβόταν μήπως στο πλάι μου δεν φανεί ταιριαστή και αντάξια. Της έδινα τότε θάρρος και πλάθαμε όνειρα.

Ένα χρόνο πριν αρραβωνιαστούμε με παρουσίασε στην άρρωστη μητέρα της, που της έκανα πολύ καλή εντύπωση, και στους συγγενείς της.»

Οι κεντρικοί λογοτεχνικοί χαρακτήρες του αποσπάσματος είναι ο Δημήτρης και η Ελένη, και οι δύο είναι δάσκαλοι.

(1α) 1. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά της σχέσης τους;

(1α) 2. Πώς συμπεριφέρεται και τι προσδοκά ο καθένας; (Να τεκμηριώστε με αναφορές στο κείμενο)

                                                                           Μονάδες   25

(1α) 3. Σε σχέση με την εποχή (δεκαετία 1930) η σχέση αυτή συμφωνεί με τα τότε δεδομένα;

                                                                          Μονάδες   25

·         Ερώτηση κατηγορίας (1β)

«Ένα χρόνο πριν αρραβωνιαστούμε με παρουσίασε στην άρρωστη μητέρα της, που της έκανα πολύ καλή εντύπωση, και στους συγγενείς της.» (…) «Η επαφή αυτή με τους συγγενείς της, μα και κάτι υπονοούμενα στα γράμματά της όσο ακόμη βρισκόμουν στο χωριό, δημιούργησαν μια άσχημη κατάσταση και ένα κλίμα ψυχρότητας μεταξύ μας.»

·         (1β) 1.  Να κρίνετε την στάση της μητέρας της Ελένης και

         Μονάδες 5

  2. την παρέμβαση των συγγενών της Ελένης στο ζήτημα του γάμου της με το Δημήτρη.

                                                                      Μονάδες 10

(1β) 2. 1. Τι δείχνει για την εποχή (δεκαετία 1930), για την παραδοσιακή κοινωνία της εποχής;

                                                                           Μονάδες   10

 (1β) 3. Να συσχετίσετε το ζήτημα με τη σύγχρονη εποχή.

    Τι συμβαίνει σήμερα όταν δύο νέοι ανακοινώνουν ότι έχουν σχέση και σκοπεύουν να παντρευτούν; Μπορείτε να αναφέρετε δύο ή τρεις εναλλακτικές εκδοχές!

                                                                             Μονάδες 25

·         Ερώτηση κατηγορίας (2α)

«Ανέβηκα στη Λυκόβρυση να τη βρω, με την ελπίδα ότι θα διορθώσω τα πράγματα. Τότε ήταν που η Ελένη κάτω από την πίεση των δικών της, κλαίγοντας και ζαλισμένη, μου ανακοινώνει πως το αίσθημά μας ήταν μια αποτυχία. Οι προσπάθειες να την κάνω ν΄ αλλάξει γνώμη δεν έφεραν αποτελέσματα κι αναγκάστηκα να φύγω πικραμένος μα παλικαρίσια.»

Να δραματοποιήσετε την παραπάνω σκηνή [Διάλογος: 30 στίχοι (ατάκες)]

Μονάδες  50

             

Καλή επιτυχία

                                                            Χαλκίδα       21   Νοέμβρη   2011

---

[1] Φημισμένη μάρκα γραφομηχανής

[2] Ο Δημήτρης και η Ελένη εργάζονταν για κάποιο διάστημα σε ελληνικά σχολεία του Καϊρου

[3]  Λυκόβρυση, το χωριό καταγωγής της Ελένης σε νησί του Αιγαίου

Νέα Ελληνική Λογοτεχνία της Α‘ τάξης Γενικού Λυκείου: Οδηγίες για τον τρόπο αξιολόγησής της για το σχολικό έτος 2011-12 - Υπόδειγμα Διαγωνίσματος

4ο Γενικό Λύκειο Χαλκίδας Σχολ. έτος 2011-2012
Νεοελληνική Λογοτεχνία Α’ Λυκείου
Γραπτή δοκιμασία Α’ Τετραμήνου
(Υπόδειγμα με βάση την εγκύκλιο 124679/Γ2//01-11-2011 του Υπουργείου Παιδείας Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων)
• Κείμενο:
Το 2ο Κεφάλαιο του έργου Η Τιμή και το Χρήμα του Κ. Θεοτόκη (δεν έχει διδαχθεί – θα δοθεί στο Α2 αύριο 14-11-2011)
Απαντάμε σε όλες τις ερωτήσεις

 Ερώτηση κατηγορίας (1α)
Η υπουργική εγκύκλιος αναφέρει:
Οι μαθητές καλούνται:
Σε περίπτωση που το δοσμένο κείμενο είναι αφηγηματικό ή θεατρικό:
(1α) Να διακρίνουν και να περιγράψουν τον κεντρικό λογοτεχνικό χαρακτήρα κάνοντας τις αντίστοιχες παραπομπές στο κείμενο σε σχέση με τον κοινωνικό του ρόλο ως άνδρα ή γυναίκας, τα στερεότυπα που τον περιβάλλουν, τις σχέσεις των φύλων. Να αιτιολογήσουν τα παραπάνω, παραπέμποντας στο ιστορικό, κοινωνικό πλαίσιο στο οποίο εγγράφεται το κείμενο.
Το δοσμένο κείμενο: 2ο Κεφάλαιο του λογοτεχνικού έργου Η Τιμή και το Χρήμα του Κ. Θεοτόκη είναι αφηγηματικό.

• Ερώτηση κατηγορίας (1α)

• Ποιος ή ποιοι είναι οι κεντρικοί λογοτεχνικοί χαρακτήρες του κεφαλαίου. Να κάνετε τις αντίστοιχες παραπομπές στο κείμενο σε σχέση με τον κοινωνικό του ρόλο ως άνδρα ή γυναίκας, τα στερεότυπα που τον περιβάλλουν, τις σχέσεις των φύλων. Να αιτιολογήσετε τα παραπάνω, παραπέμποντας στο ιστορικό, κοινωνικό πλαίσιο στο οποίο εγγράφεται το κείμενο.

Μονάδες 25

Ερώτηση κατηγορίας (1β)
Η υπουργική εγκύκλιος αναφέρει:
Οι μαθητές καλούνται:
Σε περίπτωση που το δοσμένο κείμενο είναι αφηγηματικό ή θεατρικό:
(1β) Να εκφέρουν άποψη για το θέμα του κειμένου, συνδέοντάς το με την καθημερινή τους εμπειρία.

• Ερώτηση κατηγορίας (1β)

• Το βασικό θέμα (βασική σκηνή) του κεφαλαίου είναι οι διαπραγματεύσεις για τη ζάχαρη μεταξύ της σιορα Επιστήμης και του Αντρέα.

Ένα δεύτερο θέμα (παρουσιάζεται με μια επιμέρους σκηνή) το οποίο εντάσσεται (εγκιβωτίζεται) στα πλαίσια της βασικής σκηνής είναι το ξύπνημα του ερωτικού ενδιαφέροντος Αντρέα για τη Ρήνη και αντίστοιχα της Ρήνης για τον Αντρέα.

Στη σύγχρονη εποχή θα μπορούσε να συμβεί κάτι ανάλογο με την επιμέρους αυτή σκηνή;

Να εξετάσετε μια αστική και μια αγροτική κοινωνία.

Μονάδες 25

Ερώτηση κατηγορίας (2α)
Η υπουργική εγκύκλιος αναφέρει:
Οι μαθητές καλούνται:
(2α) Να αλλάξουν τον αφηγητή της ιστορίας προκειμένου να δοθεί έμφαση στη σημασία της «φωνής» (φωνή ενηλίκου, άνδρα, γυναίκας, νέου, νέας).

• Ερώτηση κατηγορίας (2α)

• Να αφηγηθείτε το απόσπασμα

«Καλησπέρα, σιορα Επιστήμη» της είπε μπαίνοντας μέσα. (σ.17) (…)
«Θα σου προσφέρω και μίαν άλλη κουβέντα.» (σ.18)
Από την οπτική γωνία του Αντρέα: Αφηγητής γίνεται ο Αντρέας.

Μονάδες 25

Ερώτηση κατηγορίας (2β)
Η υπουργική εγκύκλιος αναφέρει:
Οι μαθητές καλούνται:

•  Να συγγράψουν ένα μικρό κείμενο ως «διαφήμιση» ή βιβλιοπαρουσίαση ή κριτική για το κείμενο που θα δοθεί ή να τοποθετηθούν (αν συμφωνούν ή διαφωνούν και γιατί) απέναντι σε κριτική που θα δοθεί.

ή εναλλακτικά

• (2β) Να ταυτιστούν με κάποιον ήρωα του κειμένου και να γράψουν σελίδες του ημερολογίου του ή επιστολών του.

• Ερώτηση κατηγορίας (2β)

• Η Ρήνη το ίδιο βράδυ γράφει στο ημερολόγιό της (100-120 λέξεις)

Μονάδες 25

Οδηγίες για τον τρόπο αξιολόγησης της Νέας Ελληνικής Λογοτεχνίας της Α‘ τάξης Γενικού Λυκείου για το σχολικό έτος 2011-12

(Εγκύκλιος 124679/Γ2//01-11-2011 του Υπουργείου Παιδείας Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων)

ΙΙΙ. ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

Δίνονται στους μαθητές δύο θέματα. Το κάθε θέμα περιλαμβάνει ένα ή (αν πρόκειται για ποιήματα) περισσότερα άγνωστα λογοτεχνικά κείμενα, ομοειδή ή ομόθεμα με τις διδακτικές ενότητες που διδάχτηκαν (Τα φύλα στη λογοτεχνία, Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση, Θέατρο). Οι μαθητές καλούνται να επιλέξουν το ένα από τα δύο θέματα. Ακριβώς επειδή είναι άγνωστα, είναι σημαντικό να έχουν δυνατότητα επιλογής. Οι «ερωτήσεις» που τα συνοδεύουν είναι παρόμοιες με αυτές που δούλεψαν μέσα στην τάξη και ελέγχουν το βαθμό κατάκτησης των δεξιοτήτων και των γνώσεων που αναφέρονται στη στήλη 5 του Προγράμματος Σπουδών.

Οι μαθητές καλούνται:

Σε περίπτωση που το δοσμένο κείμενο είναι αφηγηματικό ή θεατρικό:

(1α) Να διακρίνουν και να περιγράψουν τον κεντρικό λογοτεχνικό χαρακτήρα κάνοντας τις αντίστοιχες παραπομπές στο κείμενο σε σχέση με τον κοινωνικό του ρόλο ως άνδρα ή γυναίκας, τα στερεότυπα που τον περιβάλλουν, τις σχέσεις των φύλων. Να αιτιολογήσουν τα παραπάνω, παραπέμποντας στο ιστορικό, κοινωνικό πλαίσιο στο οποίο εγγράφεται το κείμενο.

(1β) Να εκφέρουν άποψη για το θέμα του κειμένου, συνδέοντάς το με την καθημερινή τους εμπειρία

ή εναλλακτικά

(1β) Να διατυπώσουν το κεντρικό διακύβευμα-σύγκρουση σε ένα θεατρικό έργο.

Οι ερωτήσεις αυτές βαθμολογούνται με 1α (25) + 1β (25) = 50 μονάδες

Τα φύλα στη λογοτεχνία: Νεοελληνική Λογοτεχνία Α΄ Λυκείου: Οδηγίες του Υπουργείου

Δες την πηγή εδώ

Νεοελληνική Λογοτεχνία

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α΄ Λυκείου

• Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία

• Προτεινόμενη διάρκεια: 20  ώρες

Εισαγωγικές παρατηρήσεις

• Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία» επιλέχθηκε για την Α΄ Λυκείου λαμβάνοντας ως κριτήριο την ηλικία των αναγνωστών. Οι μαθητές της Α΄Λυκείου βιώνουν την ηλικία της εφηβείας με τις ιδιαιτερότητες, τις δυσκολίες αλλά και τη γοητεία της , συγκροτούν την υποκειμενικότητά τους, ανιχνεύουν

τους ρόλους τους και τους ρόλους των άλλων, βρίσκονται διαρκώς στη διαδικασία απόκτησης ταυτότητας, δηλαδή αναζητούν τον πιο σημαντικό αναπτυξιακό στόχο της εφηβικής ηλικίας. Στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας, το ενδιαφέρον για το άλλο φύλο ενισχύεται.

• Η ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία» επιθυμεί να αξιοποιήσει το ενδιαφέρον αυτό, λαμβάνοντας υπόψη και συγκεκριμένες διαπιστώσεις για την αναγνωστική συμπεριφορά των μαθητών.

Σκοποθεσία

• 1) Να συνειδητοποιήσουν οι μαθητές την ιστορικότητα των κειμένων, δηλαδή την πολυσύνθετη αλληλεπίδραση των κειμένων με το ιστορικό πλαίσιο στο οποίο αυτά γεννήθηκαν και διαβάστηκαν.

• 2)  Να συνειδητοποιήσουν ότι οι ρόλοι και η εικόνα των φύλων καθορίζονται από το ιστορικό, κοινωνικό, πολιτισμικό πλαίσιο .

• 3) Να διερευνήσουν τα κοινωνικά στερεότυπα περί φύλου και τις λογοτεχνικές εικόνες των ταυτοτήτων του φύλου.

• 4) Να κατανοήσουν ότι η λογοτεχνία μπορεί να αναπαράγει αλλά και να τροποποιεί ή να ανατρέπει κοινωνικά πρότυπα.

• 5) Να αναστοχαστούν τη δική τους διαδρομή για τη συγκρότηση της ταυτότητάς τους

Δεξιότητες

• Με την ολοκλήρωση της διδασκαλίας του σεναρίου επιδιώκουμε οι μαθητές και οι μαθήτριες να είναι σε θέση:

1.     Να συγκρίνουν περισσότερα ανδρικά και γυναικεία πορτρέτα , ρόλους και σχέσεις σε κείμενα ίδιας ή διαφορετικής εποχής και να αιτιολογούν τις διαφορές με βάση το κοινωνικό και ιστορικό πλαίσιο.

2.     Να συνεξετάζουν δύο ή περισσότερα κείμενα με άξονα παρατήρησης ένα ή περισσότερα από τα προτεινόμενα υποθέματα (π.χ. σχέση πατέρα- κόρης, μητέρας - γιου).

3.     Να αναζητούν διάφορα είδη κειμένων τα οποία να αναφέρονται στο γενικό θέμα

ή σε υποθέματα.

4.     Να υποστηρίζουν γραπτά και προφορικά τις εργασίες τους στην ομάδα- τάξη.

5.     Να συγγράφουν κείμενο για το οπισθόφυλλο ενός βιβλίου ή βιβλιοκριτική με

σκοπό να ελκύσουν νεαρούς αναγνώστες.

Προτεινόμενα κείμενα (ενδεικτικά):

• Από τα ΚΝΛ Α΄ Λυκείου:

• Παραλογές: Του νεκρού αδελφού

• Κρητική Λογοτεχνία: Βιτσέντζος Κορνάρος, Ερωτόκριτος

• Γεώργιος Χορτάτσης, Ερωφίλη

• Νεοελληνικός Διαφωτισμός: Έρωτος αποτελέσματα

• Από τα ΚΝΛ Β΄ Λυκείου :

• Γρηγόριος Ξενόπουλος, Στέλλα Βιολάντη

• Κωνσταντίνος Θεοτόκης, Η τιμή και το χρήμα

• Παράλληλα κείμενα :

• Πηνελόπη Δέλτα, Πρώτες ενθυμήσεις

• Ελισάβετ Μουτζάν Μαρτινέγκου, Απομνημονεύματα

• Ρέα Γαλανάκη, Ελένη ή ο κανένας

Αναλυτική περιγραφή των φάσεων υλοποίησης της εργασίας

Α΄φάση: Πριν από την ανάγνωση (ενδεικτικός χρόνος: δύο διδακτικές ώρες)

Η εισαγωγή στο θέμα

• Ενδεικτικές προτάσεις:

• Ανάγνωση αποσπάσματος της Ερωφίλης (ο θρήνος της Ερωφίλης) ή

• Ακρόαση του όρκου της Αρετούσας, κλπ.

• Έναυσμα για συζήτηση: Αναφορά έργων στα οποία οι ρόλοι των φύλων είναι πολύ έντονοι και καθορίζουν την πλοκή και εξέλιξη του έργου.

Β΄φάση: Προσεκτική ανάγνωση του πρώτου κειμένου (ενδεικτικός χρόνος: τρεις διδακτικές ώρες)

• Αναλυτικά:

• μία ώρα: ανάγνωση

• μία ώρα: συζήτηση στις ομάδες

• μία ώρα: παρουσίαση της εργασίας των ομάδων στην τάξη

Ενδεικτικοί άξονες παρατήρησης:

• 1) Ποια η σχέση του κεντρικού ήρωα ή των κεντρικών ηρώων με τα άλλα πρόσωπα του κειμένου; (εξετάζεται ο ρόλος ανδρών και γυναικών, νεότερων και μεγαλύτερων ).

• 2) Τι περιμένουν οι άλλοι από τον ήρωα; Ποιες είναι οι προσδοκίες τους; (Τι προσδοκούν οι μεγαλύτεροι, τα αδέλφια, ο κοινωνικός περίγυρος;)

• 3) Ο ίδιος ο ήρωας ή/και η ηρωίδα δέχεται να αναλάβει το ρόλο που του αναθέτουν οι άλλοι ή έχει αντίρρηση; Τον αναλαμβάνει με ή παρά τη θέλησή του; Θεωρεί αυτονόητο αυτό το ρόλο ή θα ήθελε να τον αλλάξει;

• 4) Τι του αναγνωρίζεται ως υποχρέωση ή ως δικαίωμα;

• 5) Εν τέλει, πώς οριοθετείται ο ρόλος του στην αρχή της ιστορίας;

• Στην πορεία αλλάζει ή παραμένει ίδιος ο ρόλος αυτός;

• 6) Ποιοι παράγοντες βελτιώνουν ή χειροτερεύουν την αρχική θέση των ηρώων;

• 7) Αμφισβητείται ή όχι η τυχόν νέα θέση;

Η ανάγνωση και άλλων κειμένων και η ανάδειξη της ιστορικότητας

• Προτεινόμενος διδακτικός χρόνος 10-12 ώρες.

• Αναλυτικά:

• 2Χ2=4 ώρες για την ανάγνωση των δύο κειμένων, τη συζήτηση στην ομάδα, την καταγραφή των

παρατηρήσεων,

• 2-4 ώρες για παραγωγή γραπτού λόγου των μαθητών στην τάξη,

• 2-4 ώρες για παρουσίαση των παρατηρήσεων στην ολομέλεια της τάξης

Προτεινόμενες δραστηριότητες

• 1)       Παρουσίαση ενός από τα κείμενα σε λογοτεχνικό περιοδικό

• 2)       Συγγραφή κειμένου για το οπισθόφυλλο του βιβλίου

• 3)       Αναδιήγηση τμήματος της ιστορίας από την οπτική γωνία ενός άλλου ήρωα.

• 4)       Δημιουργία μίας σκηνής στην οποία ο αναγνώστης συναντιέται με τον ήρωα

(π.χ. με μορφή συνέντευξης ή αφήγησης)

• 5)       Γραφή ανάλογου κειμένου με προσωπικές παρατηρήσεις από την καθημερινή ζωή για το προσωπικό ημερολόγιο

• 6)       Δραματοποίηση κομβικών σκηνών που παρουσιάζουν εσωτερικές ή εξωτερικές συγκρούσεις χαρακτήρων, διλήμματα των ηρώων, κλπ.

• 7)       Αλλαγή του αφηγητή της ιστορίας προκειμένου να δοθεί έμφαση στη σημασία της «φωνής» (φωνή ενηλίκου, άνδρα, γυναίκας, νέου, νέας).

• 8)       Γραφή ομόθεμου δοκιμιακού κειμένου για τη σχολική εφημερίδα ή ιστοσελίδα.

Γ΄ στάδιο: Μετά την ανάγνωση (Ενδεικτικός χρόνος: τρεις διδακτικές ώρες)

• Κατά τη φάση αυτή οι μαθητές ασχολούνται με γλωσσικές αλλά και μη γλωσσικές

δραστηριότητες. Ενδεικτικά:

• 1)Δημιουργούν «ανθολόγιο» κειμένων με ανάλογη θεματική. Οι μαθητές αξιοποιούν το

αναγνωστικό παρελθόν τους και παρουσιάζουν κείμενα που διάβασαν μόνοι ή σε άλλες

σχολικές τάξεις, αιτιολογώντας τις επιλογές τους.

• 2) Εικονογραφούν το ανθολόγιό τους με πίνακες ζωγραφικής, φωτογραφίες και δικά τους

έργα, με ανάλογη θεματική.

• 3) Δημιουργούν λογοτεχνικό έντυπο με αφιέρωμα στο θέμα «Τα φύλα στη λογοτεχνία» με

«βιβλιοπαρουσιάσεις», και «βιβλιοκριτικές».

• 4)Αναζητούν διάφορα είδη κειμένων που αναφέρονται στο θέμα αναζητώντας πηγές σε

βιβλιοθήκες και διαδίκτυο.

• 5) Επικοινωνούν με άλλα σχολεία για την αναζήτηση ανάλογων κειμένων.

• 6)Γράφουν κείμενο με θέμα: «Ποιο κείμενο θα ήθελα να διαβάσω» (Επιλέγουν ένα από τα

κείμενα που παρουσίασαν οι άλλες ομάδες

Αξιολόγηση της επίδοσης των μαθητών

• Κατά τη διάρκεια των μαθημάτων αξιολογούμε τη συμμετοχή των μαθητών στις εργασίες της ομάδας τις οποίες παρακολουθούμε, την υποστήριξη της κοινής εργασίας στην αρχική και τελική φάση, την παραγωγή γραπτού λόγου.

• Κατά τις γραπτές εξετάσεις αξιολογούμε την ικανότητα των μαθητών:

• Να διακρίνουν και να περιγράφουν έναν ήρωα ή μία ηρωίδα και να αιτιολογούν τα χαρακτηριστικά που συγκροτούν την ταυτότητά του ανάλογα με το ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο στο οποίο εγγράφεται το κείμενο.

• Να συγκρίνουν δύο ή περισσότερα κείμενα , έχοντας ως άξονα παρατήρησης τις παραπάνω παραμέτρους.

• Να εκφέρουν άποψη για τα θέματα των κειμένων, συνδέοντάς τα με την καθημερινή εμπειρία.

• Να παρουσιάζουν την προσωπική τους ανταπόκριση προς το κείμενο, αιτιολογώντας τις επιλογές τους.)

Η Τιμή και το Χρήμα: Σχετικά με τη Ρήνη

• Η τιμή και το χρήμα: Ρήνη μια ηρωίδα που χειραφετείται (απελευθερώνεται)

• Στην Τιμή και το χρήμα το μάθημα το δίνουν οι γυναίκες. Πρώτη η σιόρα Επιστήμη που υψώνεται πάνω από τον άντρα της και αγωνίζεται να συντηρήσει την οικογένειά της και να ετοιμάσει τις προίκες της για τις τρεις κόρες της, τα θεριά, όπως τις αποκαλούσε. Υψώνεται ακόμη ως ένα σημείο και στη σύγκρουσή της με τον Αντρέα˙ στην περίπτωση όμως αυτή το κίνητρό της δεν είναι απαλλαγμένο από υστεροβουλία και υπολογισμό. Η σιόρα Επιστήμη πίστεψε στο χρήμα, που είναι μια αξία ανταλλακτική, σαν σε πραγματική αξία. Η ήττα της, με την εκούσια παράδοση του μικρού θησαυρού της στον ανταγωνιστή της, έχει το νόημα της ηθικής κάθαρσης.
                          Η ηθική αρχή που διατρέχει όλο το διήγημα επιβάλλεται στο τέλος.